FANDOM


Twierdza Verdun

Twierdza Verdun, gdzie podpisano rozejm.

Rozejm verduński - okres w Wielkiej Wojnie Światowej, trwający od 11 września 1930 do 01 września 1939 roku. Trwający prawie 9 lat rozejm był wynikiem podpisania go w oblężonym przez Niemców francuskim mieście Verdun rozejmu ze względu na wewnętrzne waśnie oraz zapaści ekonomiczne i kataklizmy szalejące w wyniku wojny.

Tło wydarzenia

W wyniku Wielkiej Wojny Światowej Ziemia się wykrwawiła. Zginęły dziesiątki, jeśli nie setki milionów ludzi z całego świata - Burów, Japończyków, Polaków, Amerykanów, Argentyńczyków, Australijczyków i wielu innych. Obie strony - powstała z Ententy w 1928 roku Liga Narodów oraz Państwa Centralne - były wykrwawione po licznych bataliach na niemal wszystkich kontynentach. Dowództwo Państw stwierdziło, że najdalej utrzyma obecny stan na 4 lata, ale wojna jest przegrana dla Niemiec i ich sojuszników, zaś potęga Ligi jest większa aż czterokrotnie.

Tymczasem u dawnej Ententy sytuacja też nie miała się najlepiej. Wiele ruchów rozpoczęło działania tak jak w Państwach - liczne bojówki anarchistyczne, komunistyczne czy separatystyczne rozpoczęły ataki. W Piotrogrodzie w lutym doszło do buntu robotników, w wyniku czego doszło do strajków, podczas którego bolszewicy doprowadzili do masakry i wojny policji oraz później Armii Imperialnej z protestującymi. Ulicami miasto polała się krew jednych i drugich. Jeszcze gorzej było w Berlinie, gdzie doszło do krwawych starć Reichswehry i policji ze strajkującymi wspieranych przez czarne i czerwone bojówki. Najgorzej było w Monarchii Austro-Węgierskiej, gdzie doszło do wojny domowej połączonej z ruchami separatystycznymi czy dobrowolnym dołączaniem terenów państwa do sąsiadów, na przykład Galicji do Polski czy Transylwanii do Rumunii. Podobnie było w dalekich Stanach, gdzie doszło do Drugiej Wojny Secesyjnej.

Postanowienia rozejmu

Wobec tego marszałek Petain, głównodowodzący sił alianckich oraz marszałek Ludendorff, dowodzący siłami Państw Centralnych, zdecydowali się spotkać w ramach rozejmowych w oblężonym przez niemieckie wojsko francuskim miasteczku Verdun, które razem z okolicami zostało przemianowane na twierdzę. Krajobraz wyglądał jak z literatury postapokaliptycznej - wszędzie stały wraki wozów opancerzonych, czołgów, strącone z niebios samoloty lub okręty powietrzne, masa kościotrupów ludzi jak i koni. W takim krajobrazie pod mury twierdzy zawitała delegacja niemiecka, która usiadła z Francuzami przy jednym stole. Oprócz tego przybyli również dowódcy: austro-węgierscy, rosyjscy, osmańscy, japońscy, bułgarscy, brytyjscy, amerykańscy i hiszpańscy, jak również i wojskowi z wielu innych krajów Ligi i Państw.

Wspólnie naradzili się i zgodzili, że dalsze działania nie mają sensu, ale jednocześnie prędzej by się pozabijali niż drugiej stronie ogłosili kapitulację. Obydwie strony uzgodniły, że należy podpisać rozejm. Stronę Ligi na szczeblu głównodowodzącego reprezentował marszałek Philippe Petain, natomiast siły Państw Centralnych swojego lidera miały w postaci Ericha Ludendorffa. Po stronie alianckiej byli: admirał Aleksander Kołczak reprezentujący wojska Rosji, feldmarszałek sir George Milne reprezentujący siły Zjednoczonego Królestwa, generał armii Maurice Gamelin z francuskich sił zbrojnych, marszałek Józef Piłsudski z Polski, admirał Pedro Frontin z brazylijskiej marynarki wojennej oraz generał Douglas MacArthur z USA. Stronę Państw Centralnych natomiast prócz Ludendorffa reprezentowali: marszałek Paul von Hindenburg będący zaraz po Ludendorffie dowódcą armii niemieckiej, admirał Miklós Horthy stojący na czele marynarki Austro-Węgier, Wielki Wezyr osmański Mustafa Kemal, Nikoła Żekow z Bułgarii, admirał Kamio Mitsuomi z armady japońskiej oraz generał Luis Candelaria z Argentyny. Po godzinnych obradach ostatecznie doszło do ogłoszenia wyniku - zawieszenia broni.

Przebieg rozejmu

Cisza na froncie

Ukraine in ww1 p 1 by atrejane-d4d869a

Kijów po ogłoszeniu rozejmu w Verdun.

Świat opanowała euforia wśród wszystkich państw - w Lidze, wśród Państw Centralnych oraz w Ruchu Państw Neutralnych. Żołnierze wyszli z okopów, zaczęli krzyczeć, że nastał pokój. Szybko jednak się zawiedli, bo tak naprawdę był to tylko rozejm. Niemniej na wszystkich frontach ludność zaczęła świętować, na zgliszczach będących polami bitew powstały punkty graniczne. W Prusach Wschodnich Niemcy przyszli i zaczęli dzielić stół z żołnierzami polskimi i rosyjskimi. W Szwajcarii na pograniczu z frontem otwarto obóz trzech stron, gdzie odbył się festiwal, na którym żołnierze zachowali się jak cywile, co jednak dowództwo puściło w niepamięć, gdyż doskonale wiedzieli, że trzeba dać się im wyszaleć. W stolicach zaś odbyły się trzy dni później wielkie parady z udziałem głównodowodzących, podczas których obwieszczono zwycięstwo frakcji, w skład której wchodzili. Wśród neutralnych nic takiego się jednak nie zdarzyło, jedynie liczne manifestacje z żądaniem, aby obydwa bloki podpisały traktat pokojowy.

Dla wielu z żołnierzy jednak cisza była czymś strasznym. Niektórzy doznali stresu pourazowego, przez co ciągle żyli w strachu przed zmyślonymi nieprzyjaciółmi lub kompletnie tracili rozum. Dlatego zamykano ich w zakładach psychiatrycznych i poddawano intensywnemu leczeniu. W międzyczasie panować zaczęły coraz liczne napięcia - w wielu krajach, jak Austro-Węgry czy USA wybuchły wojny domowe, niektóre z państw natomiast zawiesiły swoje członkostwo w celu prywatnego prowadzenia wojen. W kilku krajach wybuchły liczne protesty, do władzy w Rosji usiłowali dorwać się bolszewicy, jednak ostatecznie zyskali władzę demokratycznie, poprzez wybory w trakcie których w 1930 roku Wielkim Kanclerzem został Józef Dżugaszwili, teraz nazywający siebie Józefem Stalinem. Sytuację pogorszyły liczne powstania niepodległościowe w wielu koloniach, jak na przykład bunt w Namibii należącej do Niemiec czy wielkie powstanie w Libii przeciwko włoskiej władzy. Świat zaczął opanowywać chaos, jednak porównując to z konfliktem jaki się wcześniej toczył, a jaki został zawieszony panował istny spokój.

Postęp technologiczny

Dzięki spokojowi na froncie zaczęła się rozwijać technologia, tym razem jednak skierowana na pomoc ludziom, zamiast na ich szkodę. Wynaleziono między innymi silniki Tesli czy roboty, a także i nowoczesne surowce budowlane, chociażby wielką płytę, która okazała się niezwykle trwałym i odpornym na działania wojenne materiałem budowlanym. Nowe budynki były budowane właśnie na ich podstawie i mogły przetrwać nie tylko działania wojenne, ale też i kataklizmy. Rozwinięta została też koncepcja okrętów i statków powietrznych. Wiele jednostek wojskowych przeszło demobilizację i uczyniono je cywilnymi statkami. Dotychczasowe technologie przeznaczone dla wojska zostały udostępnione do użytku cywilnego.

Dzięki postępowi ludzkość zyskała w pewnym sensie drugą szansę, a także mogła odetchnąć i zastanowić się nad tym co straciła podczas tych walk. Ludzie tłumnie obchodzili we wszystkich krajach datę rozejmu jako Międzynarodowe Święto Pokoju. Z czasem jednak sytuacja zmieniła się w krajach Osi, kiedy w Niemczech do władzy doszedł Adolf Hitler, obaliwszy cesarza. W 1935 odbyła się ostatnia parada i jakiekolwiek obchody podpisania rozejmu verduńskiego. Narodowo-Socjalistyczna Niemiecka Partia Pracy wmawiała ludziom, że był to żydowski cios w plecy oraz że rozejm ten nie potrwa długo, gdyż Niemcy zbierają siły i będą gotowi na zemstę za zawieszenie broni na zdrajcach jacy uciekli za granicę oraz na ostateczne zwycięstwo w Wielkiej Wojnie Światowej.

Zimna Wojna

Chociaż rozejm z Verdun figurował jako pokój to jednak funkcjonowały napięte stosunki, przez co panowała po raz kolejny Zimna Wojna. Nastąpiła rywalizacja obu grup, już nie państw. Wszystkie ze stron wierzyły, że druga szykuje się do ataku. Nastąpiły przygotowania do wojny, opatentowano nowe typy broni. W trakcie rozejmu doszło do kilku akcji wywiadów przeciwko wrogiemu obozowi czy choćby działania militarne w krajach neutralnych, jak holenderska wojna domowa trwająca dwa tygodnie czy kryzys polityczny w Szwecji w 1935 roku.

Po raz kolejny państwa neutralne stały się strefami wpływów wrogich sobie mocarstw kolonialnych i wielu innych. Sprzeciw wywołała chińska aneksja japońskiej Korei na północ od 38 równoleżnika w 1937 roku, co doprowadziło do incydentu na Moście Marco Polo. Chińskie i japońskie wojska uwikłały się w krótki konflikt, podczas których oba państwa zostały zawieszone w prawach członka Ligi lub jej przeciwników. 3 lata wcześniej, wobec rozpadu Austro-Węgier na niepodległe Królestwa Węgier, aneksji bałkańskiego terenu imperium Habsburgów przez Serbię i proklamacja nowego, sfederalizowanego państwa - Jugosławii. Wobec możliwego rozpadu Państw Centralny kanclerz Niemiec Adolf Hitler dokonał zamachu stanu, podczas którego zniósł Cesarstwo Niemieckie, to jest Drugą Rzeszę Niemiecką i proklamował tyraniczną, faszystowską Trzecią Rzeszę, inkorporując czeskie Sudety, uzależniając nowo powstałą Czechosłowację od siebie, dzieląc ją w 1938 na Protektorat Czech i Moraw oraz na marionetkowe państwo słowackie, a także inkorporując Austrię do siebie.

Kosmiczny wyścig

Kiedy doszło do rozejmu dwa sprzeczne sobie frakcje w końcu mogły w końcu zająć się odkryciem nowych technologii zamiast produkować już to co było. Jedna z grup naukowców, konkretniej w Imperium Rosyjskim, stwierdziła, że jest nowy sposób na sianie śmierci i zniszczenia w ramach Wielkiej Wojny Światowej, a jednocześnie sposób na ocalenie ludzkości przed pewną zagładą - podróże w kosmos. Uczestnicy ściśle tajnego projektu postanowili skonstruować sondę badawczą, jaka miała dotrzeć na orbitę ziemską. Statek ten nosił nazwę Aist 1 i wysłano go 04 października 1930 roku w kosmos, co było początkiem również wyścigu kosmicznego. 11 lipca 1931 roku wyścig nabrał większego tempa, gdyż Liga wysłała pierwszego człowieka poza kosmos - zasłużonego rosyjskiego weterana wojennego Aleksieja Gałłatowa. Państwa Centralne miały wtedy związane ręce i były pogrążone w niemałym chaosie, choć udało im się w miarę przygotować pewien projekt, a mianowicie w Niemieckiej Afryce Wschodniej Niemcy stworzyły własny kosmodrom.

Wkrótce 20 lipca 1932 roku trzy potężne bloki - Państwa, Liga i Ruch - zdecydowały, że aby pokazać jak silny jest w ich pojęciu rozejm postanowili rozpocząć wspólną misję kosmiczną, w ramach której wysłano trzech ludzi, po jednym z każdej frakcji, na Księżyc. Misja ta, nosząca nazwę Luna 22 trwała około 10 dni i w połowie jej trwania badacze wybrali się na spacer po Srebrnym Globie. Mimo wszystko wyścig wciąż trwał. W 1934 roku Japończycy wysłali na orbitę Marsa sondę badawczą. Rosjanie wysłali swoją na orbitę Wenus, a Chińczycy, ze wsparciem USA, Rosji i Wielkiej Brytanii - nad Merkurego.

Niemcy, nie chcąc czuć się poniżeni przez rozejm i zacofani, wysłali jednego ze swoich ludzi na ciemną stronę Księżyca, skąd przywiózł liczne skałki z Księżyca. Sami w 1936 wysłali pierwszego człowieka na Marsa. Rok później USA wysłały sondę Helios 1, która zbadała Słońce. Rok później w atmosferę Jowisza weszła sonda Weber 7. Co prawda gdy podleciała bliżej powierzchni gazowego olbrzyma rozerwało ją ciśnienie, ale zdążyła wysłać do Windhuku, z którego wystartowała, wyniki badań.

Zmiany terytorialne w krajach

Rozejm oznaczał również liczne zmiany w granicach państw. Na przykład Niemcy stracili na rzecz Polski silnie bronione tereny na wschodzie, czyli Kołobrzeg, Wrocław i Zieloną Górę. Rosja powołała, w celu zapobiegnięcia wojnie domowej, protektoraty, będące nowymi państwami, na przykład Litbieł, który wkrótce zmienił się na Królestwo Białej Rusi, czy kaukaskie królestwa Gruzji i Armenii. Rozejm cechował się licznymi przypadkami, jak w 1931 incydent mukdeński doprowadził do zawieszenia Japonii w roli członka Państw Centralnych, to samo Chiny spotkało, będące po stronie Ligi Narodów. Krótkotrwała wojna doprowadziła do ustanowienia japońskiego wasala na terytorium chińskiej Mandżurii - Mandżukuo.

W tym samym czasie Irlandczycy rozpoczęli swoją próbę zjednoczenia wyspy poprzez aneksję w 1934 do swojego kraju brytyjskiej części - Ulsteru. Nie udało się to jednak. Zamiast tego Irlandia jeszcze mocniej popadła w uzależnienie od Imperium Brytyjskiego. Tak samo było na Litwie, gdzie teren Żmudzi opanowali Polacy. Jednocześnie Korea została podzielona na północną rosyjską oraz południową japońską. Na północy półwyspu powstała Republika Korei, a na południu - Królestwo Korei. W związku z zawieszeniem w prawach członków Japonii i Chin nijak nie można było podbić północnej części, dlatego wsparcie dla Mandżukuo szło z powietrza.

Rosnące napięcia

Sytuacja wciąż się komplikowała. W roku 1931 w USA doszło do Drugiej Wojny Secesyjnej między Zachodem, a Wschodem. Ostatecznie wojna domowa zakończyła się zwycięstwem Wschodu. Dwa lata później upadły Austro-Węgry, a kanclerz Adolf Hitler przeprowadził w Niemczech zamach stanu. Od tamtej pory sytuacja zmieniała się coraz bardziej dramatycznie. W Trzeciej Rzeszy prześladowano Żydów i Cyganów, których obwiniano o niemalże przegraną w pierwszym epizodzie wojny. W Japonii doszło do prześladowań Ajnów, Chińczyków i Koreańczyków. W innych krajach, na przykład w Meksyku władzę przejęły Rady, gdzie rozpoczęto wprowadzać bolszewizm, zakazany w Rosji po 1922, kiedy to wyszły na jaw prawdziwe cele bolszewików.

Z biegiem czasu zaczęło się rodzić napięcie również między krajami członkowskimi. Po tym jak w 1936 wybuchła w Hiszpanii, dotychczas należącej po 1931 do Ruchu Państw Neutralnych, wojna domowa w krótkim czasie zainteresowały się nią Niemcy i Rosja. Swój udział miały też i inne kraje świata, jak na przykład Zjednoczone Królestwo i Stany Zjednoczone. Ostatecznie w kwietniu 1939 zwyciężył pro-niemiecki rząd generała Franco, jaki włączył kraj do Osi. Tymczasem w 1938 roku skończył się konflikt chińsko-japoński ustanowieniem państwa Mandżukuo, nieuznawanego przez Chiny i Rosję.

Atak Hitlera na Polskę i protektoraty rosyjskie - epilog

W końcu świat nie mógł wytrzymać i 30 kwietnia 1939 roku, ledwie kilka dni po zakończeniu hiszpańskiego konfliktu Hitler zerwał pakt o nieagresji z państwami Ligi i publicznie podarł kopię traktatu odnośnie rozejmu. Zapowiedział, że pokój nigdy nie nastąpi i że może być tylko jeden zwycięzca tego konfliktu - Liga albo Oś. Dodał, że dołoży wszelkich starań, aby była to Oś. Reichstag gratulował, a Niemcy domagali się rozpoczęcia działań wojennych. W czerwcu doszło do spotkania w Zurychu Mussoliniego i Tojo z Chamberlainem i Daladierem. Potwierdzili słowa Hitlera i przestrzegli że masowa mobilizacja musi nastąpić. W sierpniu doszło do potajemnego spotkania ministra Rzeszy Joachima von Ribbentropa z ministrem Imperium Rosyjskiego Wiaczesławem Mołotowem w Rydze, stolicy Księstwa Kurlandii, protektoratu Imperium Rosyjskiego. Potajemnie Hitler i Stalin ustalili tam podział Europy - podzielenie Polski, zagarnięcie przez Rosję krajów bałtyckich oraz Mołdawii w zamian za pakt o nieagresji.

Hitler jednak złamał postanowienia potajemnego traktatu z 26 sierpnia. Zaatakował nie tylko Polskę, ale też Kurlandię i leżącą na północ od niej Semigalię. Trzy dni później Ochrana aresztowała Wielkiego Kanclerza Stalina i połowę jego gabinetu. Nowym Wielkim Kanclerzem został Jewgienij Szorczenko, który nakazał generalissimusowi Michaiłowi Tuchaczewskiemu iść natychmiast przeciwko Niemcom. Tak oto, atakiem Trzeciej Rzeszy na członków Ligi Narodów w Europie Środkowej, zakończyła się era relatywnego pokoju, a postulaty mające na celu podpisanie trwałego pokoju przepadły.

Upamiętnienie

W czasach po zerwaniu rozejmu wielu ludzi wciąż go pamiętało. Nawet po tym, co się stało 20 marca 1950 roku ludzie chętnie wspominali ten czas. Nie było wielkich strat wśród ludności cywilnej i choć kilka konfliktów trwało, na przykład Włoch z Etiopią czy Japonii z Chinami to jednak ostatecznie świat rozwijał się w spokoju. Kiedy ludzkość przez swoje błędy musiała szukać schronienia w tunelach Ci co przetrwali zagładę nie zapomnieli o tym, że ich przodkowie dali światu czas na zorganizowanie się przed tym, co miało nadejść. Dlatego widzieli rozejm jako drugą szansę lub jako możliwość przygotowania się na apokalipsę i nowy, upadły świat.

Postanowienia rozejmu

  • Siły obu państw wycofują się na linie ustalone w ramach rozejmu jako granice państw, np. Odra i Nysa Łużycka były granicą polsko-niemiecką, tak samo tereny wokół Warmii należącej do Polski oraz wokół Prus Wschodnich.
  • W ciągu 15 lat musi zostać zorganizowana konferencja pokojowa, w której ustalone zostają ostateczne warunki pokoju.
  • Na liniach frontu powstają punkty graniczne.

Osoby, jakie podpisały rozejm

Liga Narodów

  • Marszałek Philippe Petain, Francja (głównodowodzący siłami Ligi Narodów, dawniej - Ententy)
  • Gen. armii Maurice Gamelin, Francja
  • Adm. Aleksandr Kołczak, Imperium Rosyjskie
  • Feldmarsz. sir George Milne, Imperium Brytyjskie
  • Marsz. Józek Piłsudski, Polska
  • Adm. Pedro Frontin, Brazylia
  • Gen. Douglas MacArthur, USA

Państwa Centralne

  • Marsz. Erich Ludendorff, Niemcy (głównodowodzący siłami Państw Centralnych)
  • Marsz. Paul von Hindenburg, Niemcy
  • Adm. Miklós Horthy, Austro-Węgry
  • Wielki Wezyr Mustafa Kemal, Imperium Osmańskie
  • Gen. Nikoła Żekow, Bułgaria
  • Adm. Kamio Mitsuomi, Japonia
  • Gen. Luis Candelaria, Argentyna

Ciekawostki

  • Pomimo licznych napięć można było jeździć dosyć swobodnie do krajów innych bloków militarnych.
  • Fotografie zrobione w twierdzy verduńskiej nazywane były przez ludzi Fotografiami Pokoju, a według nich miały symbolizować epokę pokoju i dobrobytu, jaka dzięki rozejmowi miała niebawem nadejść.

Szablon:Języki

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.